8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişliler için kademeli emeklilik dosyası şimdilik rafa kaldırılmış görünüyor. Milyonlarca çalışan Meclis koridorlarından sızacak tek bir müjdeli habere kilitlendi. Ancak başkentten gelen son sinyaller, sahadaki beklentilerin çok uzağında.
Kademeli emeklilik dosyasında kapılar kapandı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tartışmaları kestirip attı. Yeni bir yasa hazırlığı yok. Işıkhan'ın, "Emeklilik sisteminde bir değişiklik planlamıyoruz. Emekli olabilmek için gereken prim ve yıl şartları devam edecek" sözleri, durumu net özetliyor. İktidar cephesi mevcut sistemi esnetmeye şimdilik kapalı.
Gündemde 2000 yılı sonrası sigortalıları kapsayan resmi bir taslak bulunmuyor. Meclis'e sunulan muhalefet kaynaklı kanun teklifleri ise komisyonların tozlu raflarında bekliyor. İktidar partisinden yeşil ışık yanmadıkça bu dosyaların Genel Kurul'a inmesi imkansız.
1999-2008 arası sigortalıların 4 temel talebi
Treni kıl payı kaçıranlar imtiyaz değil, kademeli bir geçiş istiyor. Özellikle 1999 ile 2008 yılları arasında çalışma hayatına atılanların masada dört net talebi var:
-
58-60 olan yaş sınırının aşağı çekilmesi.
-
İşe giriş tarihine göre esnek bir takvim oluşturulması.
-
Prim günü şartlarının çalışan lehine yeniden düzenlenmesi.
-
Bir günlük gecikmenin faturasının 17 yıl olmaması.
Sendikalar ve mağdur dernekleri bastırıyor. Gözler şimdi, Ekim ayında açılacak yeni yasama yılında torba yasalara eklenebilecek olası sürpriz maddelerde.
Kademeli emeklilik, Türkiye'de EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesinin yarattığı keskin uçurumu yumuşatmak amacıyla önerilen kademeli bir yaş ve prim geçiş modelidir.
Şu an yürürlükte olan resmi bir yasa değil, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan milyonlarca çalışanın (özellikle EMADDER gibi dernekler çatısı altında) hükümetten talep ettiği bir taslaktır.
Sorunun Kaynağı: 1 Gün = 17 Yıl
Mevcut EYT yasası, 8 Eylül 1999 ve öncesinde işe girenleri kapsar. Bu tarihe kadar sisteme girenler, prim günlerini doldurduklarında yaş şartı aranmaksızın (40'lı yaşlarda bile) emekli olabildiler.
Ancak işe giriş tarihi 9 Eylül 1999 olan bir vatandaş, sırf 1 gün geç sigortalı olduğu için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını beklemek zorunda kaldı. Yani 1 günlük veya 1 aylık bir fark, emekliliği anında 15 ile 17 yıl aralığında ileriye attı.
Kademeli Emeklilik Nasıl Bir Çözüm Sunuyor?
Kademeli emeklilik modeli, bu sert 58-60 yaş duvarını kaldırmayı teklif eder. İşe giriş tarihine göre emeklilik yaşının ve istenen prim gününün yıllar bazında yavaş yavaş (kademeli olarak) artırılması mantığına dayanır.
Kamuoyunda ve Meclis'e sunulan taslaklarda konuşulan örnek tablo şu mantıkla işler:
| İşe Giriş Yılı | İstenen Prim Günü | Kadın Yaş Şartı | Erkek Yaş Şartı |
| 2000 | 6250 | 43 | 45 |
| 2002 | 6550 | 45 | 47 |
| 2004 | 6750 | 47 | 49 |
| 2006 | 6950 | 49 | 51 |
| 2008 | 7000 | 50 | 52 |
(Not: Bu rakamlar talepleri yansıtan taslak verilerdir, kesinleşmiş oranlar değildir.)
Bu sistem kabul edilirse; 2000 yılında işe girmiş bir erkek çalışan doğrudan 60 yaşını beklemek yerine, 45 yaşına ve 6250 prim gününe ulaştığında emekli olabilecektir.
Mevcut Yasal Durum Ne?
Şu anki tabloda hükümet kanadı bu konuya kapıları kapatmış durumdadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, "sistemin dengesini bozmamak" adına mevcut şartlarda (kadın 58, erkek 60 yaş) bir esnetme yapılmayacağını veya yeni bir EYT/Kademeli geçiş paketi hazırlanmadığını defalarca vurgulamıştır. Dolayısıyla bu sistem şu an sadece devasa bir toplumsal talepten ibarettir.
Yorumlar
Kalan Karakter: