SGK'da saklı kalan hak: Aynı anda üç maaş birden alabilirsiniz
Milyonlarca emekli ve hak sahibi, SGK mevzuatındaki ince detayları bilmediği için yasal hakkı olan ikinci veya üçüncü maaşı alamıyor. İşte dul ve yetim aylığında bilinmeyen formüller.
Yüzde 50, yüzde 75 ve kişinin kendi emekli aylığı... Üç farklı ödemenin aynı anda tek bir hesaba yatması kulağa imkansız gelebilir. SGK sisteminin derinliklerinde yatan kurallar, milyonlarca vatandaşın cüzdanına girecek ikinci, hatta üçüncü maaşın önünü açıyor. Pek çok hak sahibi, mevzuatın karmaşık yapısı nedeniyle yasal bir hak olan çift maaş uygulamasından habersiz. Kendi sigortasından emekli olan bir kişi, hayatını kaybeden eşinin dosyasından doğrudan dul aylığı bağlatabiliyor. Bu noktada kurumların aynı (ikisi de SSK gibi) veya farklı olması maaşın bağlanmasına engel teşkil etmiyor. Sadece yatan paranın oranını değiştiriyor. SGK uzmanları buradaki hesaplamayı net bir şekilde özetliyor: "Geride kalan eş çalışıyorsa veya kendi emekli maaşı varsa, vefat edenin maaşının yarısını alıyor. Şayet çalışmıyorsa ve maaş bağlanan çocuk da yoksa, bu oran yüzde 75'e fırlıyor." Farklı kurum şartı kapıyı aralıyor İşin içine vefat eden anne veya baba girdiğinde ise kurallar biraz daha ince ayar gerektiriyor. Eşinden dolayı ölüm aylığı alan biri, anne-babasından da yetim aylığı talep edebiliyor. Burada kurumun tek bir altın kuralı var: Statüler farklı olacak. Örneğin vefat eden eş SSK'lı, baba ise Bağ-Kur'luysa her iki maaş da cebe giriyor. Her iki taraf da aynı kurumdan emekliyse sistem tercih hakkı sunuyor. Kurum bu durumda hak sahibine yüksek olan rakamı ödüyor, diğerini kesiyor. Üçlü maaş formülü nasıl işliyor? Sistemdeki en dikkat çekici detay ise üç maaşın birden alınabildiği istisnai tablo. SGK'daki 4A (SSK), 4B (Bağ-Kur) ve 4C (Emekli Sandığı) ayrımı, üç ayrı ödemenin kilidini açıyor. Kendisi SSK emeklisi olan, vefat eden eşinden Bağ-Kur dul aylığı alan bir kadın düşünün. Bu kişi, vefat eden memur babasından da yetim aylığı bağlatabiliyor. Statülerin üçü de farklı olduğu için kurum, belirlenen yasal oranlar üzerinden üç ayrı ödemeyi de tek kişiye yatırıyor. Hak sahiplerinin bu paraları alabilmesi için kurum kendi kendine harekete geçmiyor. Maaşların bağlanması için SGK il müdürlüklerine yazılı başvuru yapılması ya da e-Devlet üzerinden ölüm ve yetim aylığı talebinin bizzat oluşturulması şart.