Myanmar'da askeri darbe 5. yılına girerken yapılan genel seçimlerin meşruiyeti tartışılıyor

Myanmar'da askeri darbenin ardından ilk kez gerçekleştirilen genel seçimler tamamlanırken, düşük katılım ve muhalefetin dışlanması nedeniyle Birleşmiş Milletler (BM) ile bazı insan hakları kuruluşları sürecin adil ilerlemediği görüşünde.   Myanmar ordusu, 2020'deki genel seçimlerde hile yapıldığı iddialarının ortaya atılması ve ülkede siyasi gerilim yaşanmasının ardından 1 Şubat 2021'de yönetime el koydu ve ülkenin fiili lideri ve Dışişleri Bakanı Aung San Suu Çii başta olmak üzere pek çok yetkiliyi gözaltına aldı. Barışçıl protestoların kanlı şekilde bastırılmasının ardından başlayan silahlı direniş ve ülke genelindeki çatışmalar, 2021'den bu yana 6 bin kişinin ölümü ile 3,6 milyon kişinin yerinden edilmesine neden oldu. İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) 2025 dünya raporunda, Myanmar'da darbeden sonra 27 binden fazla kişinin askeri yönetim yetkilileri tarafından gözaltına alındığı, bu kişilerden yaklaşık 6 bininin kadın ve 570'inin çocuk olduğu belirtildi. BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin (OCHA) "Myanmar 2026 İnsani İhtiyaçlar ve Müdahale Planı"nda yer alan tahminlerde, ülke içinde yerinden edilenlerin sayısının 2026'da 3,6 milyondan 4 milyona çıkmasının beklendiği aktarıldı. BM Dünya Gıda Programı'nın (WFP) açıklamasında da Myanmar'da artan şiddet ve yerinden edilmeler nedeniyle 2026'da 12 milyondan fazla kişinin şiddetli açlıkla karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunuldu. - Darbeden sonra yapılan ilk genel seçimler Myanmar'da 2021'deki darbeden sonra ilk kez yapılan genel seçimlerde halk, iki kanatlı parlamentoda ayrılan bazı koltukların sahiplerini belirlemek için oy kullandı. Seçimler, 28 Aralık 2025'te başlayan ve üç aşamada yapılan oy verme sürecinin 25 Ocak'ta tamamlanmasıyla sona erdi. İlk aşamada 102 bölgede, ikinci aşamada 100 yerleşim biriminde, son aşamada ise 63 kasabada sandıklar kuruldu. Askeri yönetimin Enformasyon Ekibi Başkanı Tümgeneral Zaw Min Htun, seçimlerin tamamlanmasının ardından yeni parlamentonun mart ayında toplanacağını, yeni hükümetin ise nisan ayında göreve başlamasının beklendiğini açıkladı. Ülkedeki 330 seçim bölgesinden askeri yönetimin kontrolündeki 265'inde üç aşamada düzenlenen genel seçimlerde Alt Mecliste (Pyithu Hluttaw) her bölgeye 1 olmak üzere 330, Üst Mecliste (Amyotha Hluttaw) ise her eyalete 12 olmak üzere 168 koltuğun sahipleri belli olacak. Myanmar Parlamentosunda Alt Mecliste 110, Üst Mecliste de 56 sandalye, askeri yönetim tarafından belirleniyor. - BM, Myanmar'daki seçimlerin halkın iradesini yansıtmadığını düşünüyor Birleşmiş Milletler (BM) Myanmar İnsan Hakları Özel Raportörü Tom Andrews, askeri yönetim tarafından düzenlenen seçimlerin meşruiyetinin bulunmadığını savundu. Seçim sürecinin "baskı, tehdit ve tutuklamalar" eşliğinde yürütüldüğünü kaydeden Andrews, uluslararası topluma seçim sonuçlarını ve sonrasında oluşacak yönetimi tanımama çağrısında bulundu. Seçimlerin şiddet, düşük katılım ve yaygın baskı altında yapıldığını savunan Andrews, askeri yönetimin, muhalefeti tasfiye ettiğini, muhalif partileri yasakladığını, önde gelen siyasetçileri tutukladığını ve basını susturduğunu aktardı. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk de seçimlerin açıkça şiddet ve baskı ortamında yapıldığını ifade etti. Askeri yönetim lideri General Min Aung Hlaing ise uluslararası toplumun, seçimlere yönelik eleştirilerini reddetti. Min Aung Hlaing, "Yabancı ülkeler tarafından seçimlerin kabul edilip edilmemesinden endişe duymuyoruz. İnsanların oylarını tanıyoruz. Bu şekilde olmalı." ifadesini kullandı. - Myanmar'da kitlesel sivil ölümler artıyor Myanmar'da 2025'te silahlı çatışmalar azalsa da sivillere yönelik kitlesel saldırıların arttığı belirtildi. Myanmar Strateji ve Politika Enstitüsünün yayımladığı rapora göre, çatışmalar 2024'e kıyasla yüzde 28 azalırken, sivillerin hedef alındığı olaylar arttı. Raporda, darbe sonrası direniş güçlerinin ülkenin yaklaşık yüzde 38'ini kontrol altına aldığı, buna karşın askeri yönetimin bazı bölgelerde yeniden hakimiyet sağladığı belirtildi. Ülke genelinde 2025 boyunca, sivillerin hayatını kaybettiği 32 kitlesel saldırı düzenlendiği aktarılan raporda, bu saldırılarda en az 599 sivilin hayatını kaybettiği kaydedildi. BM Myanmar İnsan Hakları Özel Raportörü Andrews da Mart 2025'teki açıklamasında, Myanmar'da son 5 ayda sivillere yönelik saldırılarda belirgin artış görüldüğünü belirterek, "Sivil hedeflere yönelik hava saldırıları 5 kat arttı." ifadesini kullanmıştı.