Karaman’da yabancı işçi modası

Devletin işletmelere tanıdığı, çalıştırdığı işçi sayısının yüzde 20’si kadar yabancı işçi çalıştırma izni kapsamında Karaman’da bazı firmalar bünyesinde yabancı uyruklu işçiler çalıştırılmaya başlandı. Firma sahipleri, yabancı işçilerin daha verimli olduklarını ve sorun yaşamadıklarını ifade etti. YABANCI İŞÇİDE KONTENJAN YÜZDE 20 Türkiye’de yabancı işçi çalıştırmada genel kural, her bir yabancı çalışan için 5 Türk vatandaşı istihdam edilmesidir. Bu kontenjan şartı, yerli iş gücünü korumak amacıyla uygulanmakta olup belirli durumlarda esnetilebilmektedir. 2026 yılı güncel düzenlemelerine göre yabancı işçi kontenjan kuralları şöyle: TEMEL KONTENJAN KURALI (5 TÜRK İŞÇİ ŞARTI) 1 yabancı = 5 Türk işçi: Çalışma izni talep edilen her bir yabancı için en az 5 Türk vatandaşının iş yerinde sigortalı olarak çalışması zorunlu. Birden fazla yabancı: İş yerinde birden fazla yabancı çalışacaksa ikinci yabancı için de 5 Türk işçi şartı aranıyor. Toplam yabancı sayısı, Türk çalışan sayısını geçemiyor. KONTENJAN İSTİSNALARI VE MUAFİYETLER Yüksek cirolu işletmeler: Son yıl cirosu 50 milyon TL ve üzeri olan işletmelerde ilk 5 yabancı için “5 Türk işçi” şartı aranmayabiliyor. İhracat şartı: İhracat tutarı 250 bin ABD doları ve üzeri olan işletmelerde 5 Türk işçi istihdam kriteri uygulanmıyor. Ön izin / şerhli izin: Yeni şirketlerde yabancı ortağa 1 yıllık “şerhli” izin verilebiliyor. 5 Türk işçi şartı ise iznin 7. ayından itibaren aranıyor. Uzun süreli ikamet: Son 5 yıl içinde en az 3 yıl yasal ikameti bulunanlar için en fazla 3 yabancı ile sınırlı olmak kaydıyla istihdam şartı esnetilebiliyor. ÖZEL SEKTÖR VE İSTİSNAİ ALANLAR Ev hizmetleri: Bakıcı ve yardımcı gibi ev hizmetlerinde genellikle 5 Türk işçi şartı aranmıyor. Eğitim ve Ar-Ge: Eğitim sektörü özel düzenlemelere tabi tutulurken teknokent şirketleri için farklı istisnalar uygulanabiliyor. GÖZLER ÇOBANLARDA Hayvancılıkta ciddi çoban sıkıntısı yaşayan Karaman’da üreticiler, Erzincan’da başlatılan yabancı çoban uygulamasının Karaman’da da hayata geçirilmesini istiyor. Türkiye’nin önemli küçükbaş hayvancılık merkezlerinden biri olan Karaman’da üreticilerin en büyük sorunlarından biri çoban sıkıntısı. Özellikle son yıllarda yerli çoban sayısının ciddi şekilde azalmasıyla birlikte sektör büyük ölçüde yabancı işçilere bağımlı hale gelirken, artan maliyetler üreticiyi zor durumda bırakıyor. Karaman’da küçükbaş ve büyükbaş hayvancılıkla uğraşan birçok işletme, sürülerini otlatacak çoban bulmakta güçlük çekiyor. Üreticiler, özellikle Afganistan ve Suriye uyruklu kaçak ya da kayıt dışı çalışan çobanların piyasaya hâkim olduğunu, maaşların ise kontrol edilemez seviyelere yükseldiğini ifade ediyor. ÇOBAN MAAŞLARI 80 BİN LİRAYA DAYANDI Sektör temsilcilerinin aktardığı bilgilere göre Karaman’da bir çobanın işletmeye maliyeti 100 bin liraya kadar ulaşıyor. Üreticiler, aynı bölgede çalışan yabancı işçilerin kendi aralarında organize hareket ettiğini ve ücret konusunda ortak tavır aldıklarını öne sürüyor. Talep edilen ücretlerin verilmemesi durumunda çalışmayı kabul etmedikleri belirtilirken, daha yüksek maaş teklif eden başka şehirlerden iş bulan çobanların işletmeleri aniden bırakarak bölgeden ayrıldığı ifade ediliyor. ERZİNCAN MODELİ DİKKAT ÇEKTİ Tam da bu tartışmalar sürerken Erzincan’da hayata geçirilen yeni uygulama dikkat çekti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yürüttüğü proje kapsamında Afganistan’dan getirilen çobanların, İŞKUR üzerinden sigortalı şekilde asgari ücretle çalıştırılmaya başlanması hayvancılık sektöründe yeni bir model olarak değerlendirildi. Edinilen bilgilere göre Erzincan’da aylık 70 bin ila 150 bin lira arasında değişen çoban maliyetlerinin önüne geçebilmek amacıyla başlatılan uygulama kapsamında Afganistan uyruklu işçiler, resmi prosedürler tamamlanarak işletmelerde göreve başladı. Projede çalışanların sigorta işlemlerinin İŞKUR üzerinden yürütülmesi ve çalışma süreçlerinin resmi sözleşmelerle kayıt altına alınması dikkat çekti. “KARAMAN’DA NEDEN OLMASIN?” Karamanlı üreticiler ise benzer bir sistemin ilde uygulanmasını gündeme taşımaya başladı. Hayvancılık sektörünün sürdürülebilirliği açısından kontrollü ve kayıtlı iş gücü modelinin önemli olabileceğini savunan üreticiler, özellikle kaçak çalışmanın önüne geçilebilmesi için devlet destekli bir sistem kurulması gerektiğini dile getiriyor. Üreticiler, resmi izinle gelen, sigortalı çalışan ve belirli kurallar çerçevesinde görev yapan çoban sisteminin hem maliyetleri dengeleyeceğini hem de sektörde yaşanan düzensizliği azaltabileceğini ifade ediyor.