Karaman atıktan gelecek üretiyor
Karaman’ın günlüğünü artık Hatice Karaca tutuyor. Gazete Anadolu muhabiri Hatice Karaca, “Karaman Günlüğü” köşesiyle şehrin nabzını tutacak. Sokaktan hayata, kadın hikâyelerinden toplumun iç sesine kadar Karaman’a dair ne varsa, Karaca’nın kaleminden sizlere yansıyacak.
Bir kilo cam şişe, birkaç plastik ambalaj, bir tomar kağıt… Çoğu insan için sıradan birer atık. Ancak Karaman’da kurulan bu merkezde onlar, çocukların defterine, kalemine; ailelerin bütçesine ve en önemlisi geleceğe dönüşüyor. 2024 Temmuz’unda göreve başlayan merkez sorumlusu, kapıdan içeri giren her atığın aslında bir bilinç yolculuğu olduğunu söylüyor. “Biz burada sadece atık almıyoruz. Çocuklara ‘çöp’ ile ‘geri dönüştürülebilir atık’ arasındaki farkı öğretiyoruz. En büyük kazanım bu.” 2 Kiloya 5 Atık Puan: Küçük Bir Teşvik, Büyük Bir Bilinç Merkezde sistem oldukça net: Cam, plastik, metal ve kağıt atıklar kabul ediliyor. 2 kilograma 5 puan veriliyor. Kuponlar 5 puandan başlayıp 50 puana kadar çıkıyor. Süre sınırlaması yok. Vatandaş istediği zaman gelip biriktirdiği puanlarla alışveriş yapabiliyor. Ancak bu bir ticaret modeli değil. “Amaç ödül dağıtmak değil, teşvik etmek. Karşılığı olduğu için insanlar daha bilinçli hareket ediyor. Özellikle çocuklar…” diyor merkez sorumlusu. Amaç Ödül Değil, Bilinç Merkezde çoğunlukla kırtasiye malzemeleri, oyuncaklar ve sıfı kitaplar bulunuyor. Ayrıca vatandaşların getirdiği ikinci el kitaplarda dönüşüme katkı sağlayarak titizlikle seçiliyor o kitaplarda onarılıyor ve uygun puanlarla yeniden çocuklara sunuluyor. Projenin mimarı ise Karaman Belediye Başkanı Savaş Kalaycı. Sürdürülebilir projelere önem verdiği belirtilen Kalaycı’nın öncülüğünde hayata geçirilen merkez, hem çevreyi korumayı hem de aile ekonomisine katkı sağlamayı hedefliyor. “Başkanımız özellikle sistemin sürdürülebilir olmasını istedi. Yüksek puanlarla değil, dengeli bir sistemle ilerliyoruz. Burada önemli olan çocukların atığın ne olduğunu öğrenmesi” ifadeleri kullanılıyor. Rakamlar Konuşuyor Projenin etkisi sayılara da yansımış durumda: 2024’ün son altı ayında: 15 ton 555 kilogram atık 2025 yılında: 44 ton atık Artış her yıl yükseliyor. Özellikle cam atıklarda belirgin bir yoğunluk var. “Vatandaş camın hem ağırlığını hem değerini fark etti” deniliyor. Karaman’ın birçok noktasında atık kutusu bulunmasına rağmen, atık karşılığında puan sistemi sunan tek merkez burası. Bu nedenle köylerden dahi çuvallarla, 200-300 kilogram atık getiren vatandaşlar oluyor. Bir Çocuğun Bıraktığı İz Merkezde yaşanan bazı anılar ise istatistiklerden çok daha etkileyici. Geçtiğimiz yıl dört-beş yaşlarında bir çocuk, merkezin arka kısmına bırakılan atıkları alıp tekrar ön tarafa getirerek teslim etti. “Onun bunu bilinçle yapması bizi çok güldürdü” diyor yetkililer. Bir başka güzel tablo ise kupon biriktirme alışkanlığı. Atık getirenlerin yaklaşık yüzde 70’i kuponlarını hemen harcamıyor. Okullar açıldığında defter, kalem ve kırtasiye malzemesi almak için biriktiriyor. Böylece hem çevre korunuyor hem aile ekonomisine katkı sağlanıyor. Hatta bazı vatandaşlar kendi getirdikleri atıkların puanlarını hiç kullanmayıp, gelen başka bir çocuğa hediye ediyor. “Toplum adına umut veren davranışlar görüyoruz. Bu iş sadece geri dönüşüm değil, dayanışma meselesi.” “Çöp Ayrı, Atık Ayrı” Merkezde en çok karşılaşılan sorunlardan biri ise kavram karmaşası. Yetkililer, geri dönüştürülemeyecek çöplerin de zaman zaman getirildiğini, vatandaşlara sabırla anlatmak zorunda kaldıklarını belirtiyor. “Çöp ayrı, atık ayrı. Bunu anlatmak zaman alıyor ama özellikle çocuklar bu ayrımı çok hızlı öğreniyor.” Gelecek neslin çevre konusunda daha bilinçli olduğuna dikkat çekiliyor. Evlerde çocukların anne babalarını uyardığı, “Plastiği oraya atmayacaksın” dediği anlatılıyor. Sürdürülebilir Bir Belediye Projesi Proje, Karaman Belediye Başkanı Savaş Kalaycı öncülüğünde hayata geçirilmiş. Sürdürülebilirlik esas alınarak kurulan merkezde amaç, sistemin uzun vadeli devamlılığını sağlamak. Okullara ulaşım desteği veriliyor. Öğrenciler merkezde sistemi yerinde görüyor, atık teslim ediyor ve çevre bilinci eğitimi alıyor. Geçtiğimiz yıl düzenlenen Atık Günü etkinlikleri ise adeta bayram havasında geçmiş. Neden Bu Kadar Önemli? Geri dönüşüm yalnızca bir çevre projesi değil; aynı zamanda küresel bir sorumluluk. Hammadde kullanımı azalır. Doğaya olan baskı hafifler. Enerji tüketimi düşer. Karbon ayak izi küçülür. Çevresel riskler azalır. İklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlanır. Bu merkezde toplanan her kilogram atık, aslında doğaya bırakılmamış bir yük anlamına geliyor. Bir Tesis Değil, Bir Eğitim Alanı Burası bir “ödül merkezi” değil. Bir “ticari alan” hiç değil. Bu merkez, çocukların çevreyle bağ kurduğu; ailelerin birlikte hareket ettiği; dayanışmanın ve bilinçlenmenin büyüdüğü bir alan. Çünkü geri dönüşüm yalnızca atıkları değil, alışkanlıkları da dönüştürüyor. Ve Belediye Başkanı Savaş Kalaycı'nın önderliğinde başlayan bu küçük adım, büyük bir çevre kültürünün temelini atıyor.