2000-2008 SGK Girişliler Dikkat: EYT'yi Kaçıranlara Müjde

9 Eylül 1999. Sadece 24 saatlik bir gecikme, milyonlarca çalışanın emeklilik hayalini 17 yıl öteledi. EYT yasasıyla 5 milyonu aşkın kişi emekli olurken, gözler şimdi kademeli emeklilik bekleyen 2000-2008 SGK girişlilere çevrildi. Aynı ofiste yan yana çalışan, aralarında sadece birkaç ay sigorta giriş farkı olan iki personelden biri emekli maaşını cebine koyarken diğeri 60 yaşını bekliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koridorlarında şu an konuya dair açılmış resmi bir dosya yok. Bakan Vedat Işıkhan'ın "Staj ve kademe gündemimizde yok" sözleri henüz güncelliğini koruyor. Ancak Meclis kulislerindeki hava oldukça farklı. İktidar kanadı bütçe disiplinini işaret etse de, sokağın nabzı siyasetin ajandasını zorluyor. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) başta olmak üzere sivil toplum kuruluşlarının lobi faaliyetleri, taslakları sürekli masada tutmayı başarıyor.   Kademeli emeklilik tablosu nasıl şekilleniyor? Mevcut sosyal güvenlik yasasında 2000 ile 2008 yılları arasında ilk kez sigortalı olanlar için kurallar çok katı. Emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 olarak uygulanıyor. Üstelik 7000 gün prim ödeme zorunluluğu var. Mağdurların temel talebi ise EYT sonrası oluşan bu devasa yaş uçurumunun makul bir seviyeye çekilmesi. Meclis'e sunulan muhalefet teklifleri ve derneklerin taslakları birbirine çok yakın bir formül öneriyor. 2000 yılında işe başlayan bir kadın çalışanın 6.400 prim günüyle 43 yaşında emekli olabilmesi isteniyor. Aynı şartlardaki erkek çalışan için talep edilen yaş sınırı 45. İşe giriş tarihi birer yıl ileri gittikçe, talep edilen emeklilik yaşı da sadece bir yaş artıyor. Taslaktaki en uç nokta ise 2008 girişliler. SGK'ya 2008 yılında kayıt olan bir kadın çalışanın 51, erkeğin ise 53 yaşında emekliliğe hak kazanması planlanıyor. Tabii bu senaryoda 7.000 tam prim gününün eksiksiz yatırılmış olması ana şart.   Önemli Noktalar: Kim, Ne Zaman Emekli Olabilir? Mevcut Yasa: 2000-2008 arası SGK girişliler, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını ve 7000 günü doldurmak zorunda. Talep Edilen Tablo: 1999-2008 dönemi için 43'ten başlayıp 53'e kadar uzanan esnek bir yaş cetveli. Prim Şartı: İşe giriş yılına göre 6.400 ile 7.000 gün arasında değişen kademeli prim modeli. Ağır iş kollarında erken çıkış: Yıpranma payı Meclis'ten yasa beklemek istemeyenler için şimdilik uygulanabilir tek erken çıkış yolu "yıpranma payı" olarak bilinen Fiili Hizmet Süresi Zammı. Yer altı maden işçileri, polisler, askerler ve basın mensuplarının da aralarında bulunduğu 45 farklı meslek grubu bu haktan yararlanabiliyor. Zorlu şartlarda çalışanlar her 360 günlük mesaiye karşılık 60 ile 180 gün arası ek süre kazanıyor. Kazanılan bu ekstra prim günleri doğrudan yaş haddinden düşülüyor. Üstelik çalışanların herhangi bir kuruma dilekçe vermesine gerek yok. Sosyal Güvenlik Kurumu sistemi, işveren tarafından girilen meslek kodları üzerinden bu indirimi emeklilik hesabına otomatik olarak yansıtıyor.   Yeni yasama yılında Ankara'nın gündemi oldukça yoğun. Ev hanımlarına sosyal güvence desteğini de içeren yeni bir torba yasanın kısa süre içinde Meclis'e sunulması bekleniyor. Kademeli sistem bekleyen milyonların kaderini, bu torba yasa görüşmeleri sırasında komisyona verilecek sürpriz önergeler ve Genel Kurul'daki matematik belirleyecek.   Kademeli emeklilik, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve prim gün şartının bir anda sert bir şekilde yükselmesi yerine, yıllara yayılarak basamaklar halinde artırılmasını öngören bir sistemdir. Türkiye'de bu kavram, özellikle EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasasının çıkmasının ardından, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olan çalışanların ana gündem maddesi haline geldi.   İşin özü şu: 8 Eylül 1999'da işe giren biri EYT yasası sayesinde yaş şartı aranmaksızın emekli olabilirken; sadece bir gün sonra, 9 Eylül 1999'da işe giren bir çalışan, mevcut yasaya göre kadınsa 58, erkekse 60 yaşını beklemek zorunda. Kademeli emeklilik talebi, 1 günlük farkla oluşan bu 15-17 yıllık keskin uçurumu, adil bir merdivene dönüştürmeyi amaçlıyor. Kademeli Sistem Nasıl İşler? Mevcut durumda 1999 sonrası işe giren herkes "aynı torbaya" atılarak 58/60 yaş ve 7000 prim günü şartına tabi tutuluyor. Kamuoyunda sivil toplum kuruluşları (örneğin EMADDER) tarafından hazırlanan ve Meclis'e muhalefet aracılığıyla sunulan kademeli emeklilik taslakları ise orantılı bir artış öngörüyor. Sistemin temel mantığı şudur: İşe giriş tarihiniz EYT sınırından (1999'dan) ne kadar uzaklaşıyorsa, emeklilik yaşınız ve istenen prim gününüz de o kadar artar. Örnek 1: 2000 yılında işe giren bir kadın çalışandan 43 yaş ve 6325 prim günü istenir. Örnek 2: 2004 yılında işe giren bir kadın çalışandan 47 yaş ve 6625 prim günü istenir. Örnek 3: 2008 yılında işe giren bir kadın çalışandan 51 yaş ve 7000 prim günü istenir. Bu sayede, yıllar geçtikçe emeklilik yaşı kademe kademe yükselir ve bir anda oluşan devasa yaş farkları ortadan kalkar.   Mevcut Yasa ile Talep Edilen Arasındaki Fark 2000 ile 2008 yılları arasında ilk defa SGK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı'na kayıt olmuş bir çalışan için tablodaki fark oldukça nettir: Kriter Mevcut Yasada İstenen Kademeli Sistem Talebi Emeklilik Yaşı (Kadın) 58 Yaş 43'ten başlayıp yıllara göre 51'e çıkan Emeklilik Yaşı (Erkek) 60 Yaş 45'ten başlayıp yıllara göre 53'e çıkan Prim Günü Şartı 7000 Gün İşe giriş yılına göre 6250 ile 7000 gün arası Sigortalılık Süresi Kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl Yaş ve prim dolduğunda süreye bakılmaksızın     Mevcut Durumda Yasal Bir Karşılığı Var mı? Şu an itibarıyla, hükümet tarafından resmileştirilmiş veya yasalaşmış bir kademeli emeklilik düzenlemesi bulunmuyor. Sistem, tamamen EYT kapsamı dışında kalan çalışanların "adalet" vurgusuyla talep ettiği, çeşitli derneklerin savunduğu ve zaman zaman Meclis kulislerinde torba yasa iddialarıyla gündeme gelen bir tasarı aşamasındadır. Eğer yasa yapıcılar bu talebi onaylarsa, sadece 1999-2008 yılları arasında işe giren milyonlarca kişinin emeklilik tarihi öne çekilmiş olacak.